Tłem powieści są dramatyczne losy polskiej ludności na dalekich Kresach, jej walka o materialne i duchowe przetrwanie, jej zwycięstwa i porażki, narastający konflikt z sąsiadującą ludnością białoruską, działalność polityczna i wojskowa mająca na celu przyłączenie ziem za Berezyną do odradzającej się Polski oraz zapowiedź nadciągającego kresu pod władzą bolszewicką.
Jednocześnie ważnym motywem powieści jest dojrzewanie młodzieży oraz ich pierwsze dorosłe wybory, w tym pięknie zarysowany wątek miłosny (Karusia i Kościk), wojenne losy w trakcie I wojny światowej, awanturniczy motyw szpiegowski oraz obrazy życia codziennego.
Treść powieści thumb|Kościół NMP w Bobrujsku, miejsce „Białej Procesji” thumb|Kopiec z mogiłami polskich żołnierzy z I wojny światowej na terenie Twierdzy w Bobrujsku usypany przez I Korpus Polski w 1918 roku Powieść zaczyna się w czerwcu 1911 rokuPoczątek powieści zawiera kilka niekonsekwencji chronologicznych, które mogłyby być efektem redakcji tekstu przez autora, gdy rodzina Bałaszewiczów mieszkająca w chutorze Rogi ma zatarg z grupą wrogo nastawionych białoruskich chłopów z sąsiedniej wsi Nity. Jesienią Staś Bałaszewicz idzie na naukę do państwowej szkoły w miasteczku Wończa.