Powstanie omskie – wystąpienie robotników i żołnierzy w Omsku 22 grudnia 1918, zorganizowane przez omski obwodowy komitet partii bolszewickiej. Odniosło całkowitą klęskę, tego samego dnia zostało stłumione przez białych Kozaków syberyjskich, którzy dokonali pacyfikacji robotniczych dzielnic miasta. Po zdławieniu wystąpienia Kozacy dokonali również zabójstwa grupy polityków eserowskich i mienszewickich, przebywających w miejscowym więzieniu, niezwiązanych z bolszewikami.
Tło wydarzeń 23 listopada 1918 r. w pozostającym pod kontrolą białych Tomsku odbyła się tajna konferencja bolszewików Syberii. Jej uczestnicy postanowili przystąpić do organizacji powstań przeciwko „białemu” rządowi adm. Aleksandra Kołczaka, który doszedł do władzy kilka dni wcześniej, 17 listopada, obalając Ogólnorosyjski Rząd Tymczasowy (tzw. Dyrektoriat ufijski). Zdecydowano, iż lokalne komórki bolszewickie przystąpią do działań dywersyjnych, które poprzedzą wielkie wystąpienie zbrojne w całym regionieJ. D. Smele, Civil war…, s. 168.. Nowo powołany obwodowy omski komitet centralny udał się do Omska, gdzie rezydował Kołczak ze swoim rządem i sztabem.