Nil Synaita, zwany też Nilem Starszym lub Nilem z Ancyry (zm. około 430) – święty katolicki i prawosławny. Autor traktatów ascetycznych i egzegetycznych.
Biografia Urodził się w Ancyrze (obecna Ankara). Początkowo był oficerem na dworze cesarskim w Konstantynopolu. Miał żonę i dwóch synów. W Konstantynopolu zaprzyjaźnił się z Janem Chryzostomem (późniejszym świętym). Pod wpływem jego nauk, Nil pozostawił żonę i jednego z synów, a sam wraz z drugim synem Theodulosem udał się w pobliże góry Synaj, gdzie został mnichem. Jego żona i drugi syn także wybrali życie zakonne w Egipcie.
Niektóre źródła podają, że podczas pobytu Nila w klasztorze na górze Synaj, przeżył on najazd koczowniczych Beduinów na klasztor. Napastnicy uprowadzili jego syna, którego potem sprzedali w niewolę. Theodulos znalazł się w rękach biskupa Elusa w Palestynie, który go odkupił od Beduinów i zatrudnił jako tragarza kościoła. Tymczasem Nil opuścił klasztor w poszukiwaniu syna i w końcu znalazł go u Elusa. Biskup pobłogosławił obu mnichów i pozwolił im powrócić na SynajTillemont, Mémoires pour servir à l'histoire ecclésiastique, XIV (Paris, 1693-1713).