Tradycyjna konstrukcja instrumentu (txalaparta zaharra) składała się z pary długich, ponad dwumetrowych drewnianych desek o grubości 5 cm i szerokości 15–20 cm ułożonych poziomo na dwóch kozłach od prasy do wyciskania owoców, a także z uchwytu, w którym umieszczone są specjalne grube, zazwyczaj 50-centymetrowe pałki do gry – makilak. Zdarzały się pałki także znacznie dłuższe, np. o długości 88 cm.
Po obu stronach, między długą deską a podporami, umieszcza się wyschnięte liście kukurydzy: by izolować, ale i wywoływać wibracje podczas gry. Deski umieszczano też na koszykach.
Tradycyjny rodzaj txalaparta, jak i gra prawie zanikły do lat 50. XX wieku. Muzykolog Juan Mari Beltran przyczynił się do odrodzenia gry na tym instrumencie: podczas swoich badań w latach 60. odkrył, że w dwóch miejscowościach (Lasarte i Astigarraga) kilka par braci nadal gra na txalaparta. Wkład w przywrócenie funkcjonowania instrumentu mieli także członkowie ruchu kulturalnego Ez dok amairu, który w latach 1966 (1965)–1972 gromadził aktywistów (muzyków, tancerzy, poetów itd.) pragnących obecności muzyki baskijskiej i twórczości w języku baskijskim.Oprócz przypomnienia tradycji gry na txalaparta zaczęli oni eksperymentować z montażem desek, dodawaniem innych materiałów itd.