thumb|Kaplica św. Kazimierza thumb|Dworzec kolejowy w Mońkach thumb|Kościół parafii pw. Matki Boskiej Częstochowskiej i Świętego Kazimierza
Mońki – miasto w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, siedziba powiatu monieckiego i gminy Mońki, położone na Wysoczyźnie Białostockiej. Lokalny ośrodek usługowy i administracyjny, znany z emigracji jego mieszkańców do Stanów Zjednoczonych.
Do końca I wojny światowej Początek Moniek wiąże się z powstaniem gniazda rodu Mońków, pieczętujących się herbem Rawicz. Mieszkańcy wsi szlacheckiej o tej nazwie zaprzysięgli w 1569 r. wierność Koronie Polskiej i królowi polskiemu. Mońki znajdowały się w parafii goniądzkiej, w starostwie tykocińskim, w ziemi bielskiej województwa podlaskiego.
W okresie powstań narodowych część gruntów szlacheckich została skonfiskowana przez władze. Jak podaje Studniarek, po powstaniu styczniowym miejscowość miała zostać przeznaczona pod kolonizację chłopów rosyjskich – nie oznaczało to jednak wysiedlenia całej polskiej ludności. Nieruchomości na obszarze Moniek podlegały natomiast dalszym przekształceniom własnościowym.