Wszystko to składało się na dość dynamiczny rozwój osady – pod koniec lat 30. wnioskowano o objęcie Moniek planem zagospodarowania, stwierdzając, że spontanicznie przekształcają się one w miasteczkoP. Borowik (red.), Domy, które mówią. Obrazy z życia dawnych Moniek, Mońki 2018, s. 21–46..
Po wybuchu II wojny światowej i przekazaniem tych terenów na rzecz ZSRR, Mońki ustanowiono siedzibą rejonu (później przeniesionego do Knyszyna)J. Maroszek (oprc.), Prawa i przywileje miasta Knyszyna, Monografia historyczna miasta Knyszyna z uwzględnieniem najnowszych badań archiwalnych, Knyszyn 2018, s. 11.. Ze stacji kolejowej prowadzono przymusowe wywózki ludności polskiej. Po rozpoczęciu wojny niemiecko-sowieckiej lotnictwo niemieckkie zaatakowało miejscowość, a cofająca się Armia Czerwona ostrzelała kościół, dokonując pewnych zniszczeń. Pod okupacją niemiecką stacja kolejowa stała się punktem wywózek ludności żydowskiej. W okolicach Moniek działała partyzantka Batalionów Chłopskich, w której aktywnie działali Ignacy Gacki oraz Czesław Znosko. W lipcu 1944 wycofujące się wojska niemieckie wysadziły kościół, niszcząc go doszczętnie.