Johann Friedrich Doles starszy (ur. 23 kwietnia 1715 w Steinbach-Hallenberg, zm. 8 lutego 1797 w Lipsku) – niemiecki kompozytor, kantor i organista.
Życiorys Pochodził z rodziny muzycznej. Jego ojciec, Johann Andreas Doles, był kantorem w Steinbach-Hallenberg. Kształcił się początkowo w Schmalkalden, później uczęszczał do gimnazjum w Schleusingen. Już wówczas komponował pierwsze arie, motety i utwory okolicznościowe. W 1739 roku rozpoczął studia teologiczne na Uniwersytecie w Lipsku, jednocześnie pobierając lekcje u Johanna Sebastiana Bacha. Podczas studiów prowadził lipskie Grosse Konzerte.
W 1744 roku objął funkcję kantora gimnazjalnego i dyrektora muzyki we Freibergu, odszedł jednak stamtąd po konflikcie z dyrektorem Johannem Gottliebem Biedermannem w 1755 roku. W latach 1756–1789 był kantorem kościoła św. Tomasza w Lipsku. W 1789 roku odwiedził go w Lipsku Wolfgang Amadeus Mozart, który zachwycił się wykonaniem motetu Bacha Singet dem Herrn ein neues Lied i poprosił o kopię partytury. Do jego uczniów należeli Johann Ernst Altenburg, Johann Friedrich Samuel Döring i Franz Vollrath Buttstett.
Syn Dolesa, Johann Friedrich młodszy (1746–1796), był prawnikiem i kompozytorem.