Tło historyczne Od 251 do 254(lub być może trwała nawet 15 lat do 266 roku) w zachodniej części Cesarstwa Rzymskiego panowała epidemia. Dotarła także do Kartaginy. Prawdopodobnie pandemia miała swoje źródło w Etiopii, skąd – przez Egipt i pozostałe rejony Afryki Północnej – trafiła do Europy. Jej zakres geograficzny był określany „od Egiptu do Szkocji”. Czynnik etiologiczny nie był znany. Współcześni epidemiolodzy także nie są pewni, jaka mogła być przyczyna pandemii z 251. Wiodąca hipoteza mówi o tym, że mogła to być ospa, odra, ale nie wyklucza się także grypy lub innych chorób. Część współczesnych komentatorów określa panującą wówczas chorobę jako dżumę, ale nie wskazuje podstaw historycznych do takiego twierdzenia.
Pod względem epidemiologicznym choroba charakteryzowała się wysoką zaraźliwością. Patogen rozprzestrzeniał się przez bezpośredni kontakt z zarażonym, ale także za pośrednictwem odzieży pacjenta. Obraz kliniczny obejmował podwyższoną gorączkę, stany zapalne gardła, biegunkę, wymioty, wzmożone pragnienie, paraliż nóg, a w stanach terminalnych także gangrenę. Żadna z relacji nie wspominała o zmianach skórnych. Umieralność była wysoka. W samej Aleksandrii umrzeć miało około 67% populacji.