Z jednej strony widoczna jest celowość, a nawet niezbędność porównywania, narastająca wprost proporcjonalnie do ilości treści „międzynarodowych” w gałęziach prawa obieranych za przedmiot porównywania, z drugiej zaś celowość ta maleje w zależności od narastania niepowtarzalnych zagadnień ustrojowo-politycznych danych gałęzi prawa, aby osiągnąć najniższy poziom w prawie konstytucyjnym.
Prawodawca działający w imię interesów ustrojowych własnych państw, nawet jeśli posługujący się metodami komparatystycznymi, czerpiąc z wzorów legislacyjnych innych krajów, czyni to na ogół z ostrożnością i rezerwą. Prawoznawcy natomiast, zmierzając do możliwie najbardziej gruntowego i wszechstronnego uprawniania wybranej przez siebie dyscypliny prawoznawstwa, nie mogą nie badać analogicznych gałęzi prawa należących do różnych systemów prawnych. W przypadku niektórych dyscyplin prawoznawstwa, jak np. teorii prawa i filozofii prawa, porównanie jest niezbędnym warunkiem nie tylko rozwoju, lecz nawet samego ich powstania. Podczas, gdy przedmiot komparatystyki prawniczej w obrębie prawa obowiązującego tworzy aktywność prawodawczą legislatorów, to przedmiot gałęzi prawoznawstwa teoretyczno-filozoficznego tworzą sami teoretycy i filozofowie, m.in.