Dialektologia opisowa – dział językoznawstwa zajmujący się opisem dialektów współczesnych. Koncepcje W koncepcji językoznawcy Józefa Kościa przedmiotem badawczym dialektologii opisowej są dialekty współczesne i ich opis. Według Witolda Taszyckiego należy ona do dziedziny językoznawstwa synchronicznego, choć dialektologia uprawiana współcześniej sięga również do diachronii. Opiera się na bezpośredniej obserwacji mówionych, współczesnych gwar ludowych. W ewolucji metod badawczych dialektologii opisowej zaznacza się wyraźnie ograniczanie roli komponentu historycznego na rzecz opisu wariantywności cech gwarowych determinowanej zewnętrznymi czynnikami procesu komunikacji językowej. Stosunek między dialektologią historyczną a dialektologią opisową Przejrzystość relacji terminologicznej między dialektologią historyczną a opisową nie znajduje jednak odbicia w rozłączności ujęć diachronicznych i synchronicznych w obu tych subdyscyplinach dialektologicznych, na co zwrócił uwagę już Kazimierz Nitsch, pisząc, że „nieścisłe jest jeszcze dziś spotykane czasem rozróżnienie: dialektologia opisowa – dialektologia historyczna, bo i historyczna może być opisową, a dialektologia traktowana w tej książce [tj. w Dialektach języka polskiego] jest dialektologią dzisiejszą, nie tylko opisową, bo próbująca też sięgać w przeszłość.