Życie i los () – powieść historyczna radzieckiego pisarza Wasilija Grossmana o wydarzeniach II wojny światowej, napisana w latach 1950–1959. Wieńczy dylogię, która rozpoczęła się od powieści Za słuszną sprawę (ros. За правое дело), napisanej w 1952, a opublikowanej w 1954 r. W przeciwieństwie do pierwszej części, która odpowiada kanonom socrealizmu, druga część została napisana już po śmierci Józefa Stalina i zawiera ostrą krytykę stalinizmu. Wskutek działań cenzury prewencyjnej książka przeleżała niemal pół wieku na półce, a w Związku Radzieckim pierwsza publikacja miała miejsce dopiero w okresie pierestrojki w 1988 r.
Treść Akcja powieści obejmuje okres bitwy stalingradzkiej, od września 1942 r. do lutego 1943 r. Bitwa znajduje się w centrum fabuły utworu, obejmującej bardzo wielu bohaterów, których losy są ze sobą tylko częściowo powiązane. Rdzeń świata przedstawionego stanowi rodzina Szaposznikowów, los ich dalekich krewnych oraz znajomych.