marzec i kwiecień 1944 r. – ewakuacja przez Niemców części zbiorów biblioteczno-muzealnych do Biblioteki Jagiellońskiej (rękopisy, starodruki oraz złote monety i medale, a także rysunki artystów polskich od D do S stanowiące część Biblioteki Pawlikowskich oraz wybrane rysunki mistrzów europejskich z Muzeum Lubomirskich). We wrześniu 1945 r. Niemcy bezprawnie wywożą je do Adelsdorfu na Dolnym Śląsku (dzisiaj wieś Zagrodno koło Złotoryi). Osobnym transportem do Wiśnicza trafia część zbiorów malarskim Muzeum Lubomirskich, m.in. Unia Lubelska Jana Matejki (po wojnie trafia do Muzeum Narodowego w Warszawie, które jako depozyt przekazuje dzieło do Muzeum Narodowego w Lublinie).
prof. Mieczysław Gębarowicz z pomocą Jana Markensa wysyła do Muzeum Narodowego w Krakowie 44 rysunki dawnych mistrzów, wśród nich dzieła Rembrandta i Dürera (Głowa starca). Konspiracyjne transporty, prowadzone w oparciu o zaufane osoby (m.in. dominikanów), będą kontynuowane przez Gębarowicza do 1945 r.
czerwiec 1946 r. – na szczeblu rządowym zapada decyzja o odtworzeniu Biblioteki Ossolineum we Wrocławiu