Kołtuństwo, także «kołtuneria» jako grupa społeczna – obraźliwe określenie z przełomu XIX i XX wieku oznaczające ludzi o zacofanych, wstecznych, nietolerancyjnych poglądach. Niegdyś nazywało się nim także ludzi wierzących w przesądy i zabobony.
Twórca literatury XVIII wieku Wespazjan Kochowski upatrywał w kołtunie sensu wyższego – znaku szczególnej opieki i wybrania przez Boga. Kołtun był określeniem pejoratywnym używanym przez jedną grupę społeczną względem drugiej. Mieszczanie mianem kołtunów określali drobną szlachtę zagrodową.
W połowie XIX wieku walkę z kołtunem jako chorobą ale też i przesądem pierwsi rozpoczęli lekarze Józef Dietl i Aleksander Le Brun. Warstwą społeczną, która najczęściej zachowywała kołtuny było chłopstwo i biedota. Uważała ona noszenie kołtuna za ochronę przed nieznanym niebezpieczeństwem.
Wraz z rozwojem mieszczaństwa w II połowie XIX wieku określenie kołtuństwo wzięli na warsztat pisarze pozytywistyczni. Miano kołtuństwa rozszerzono na warstwę mieszczańską, jako zachowawczą, nietolerancyjną, trzymającą się ugruntowanych przyzwyczajeń. Określenie zaściankowej, kołtuńskiej mentalności galicyjskiej pojawia się w noweli Adolfa Dygasińskiego „Filozof i praczka”.