Przykładem dukatywu rzeczownika przyjaciel (forma męska) i przyjaciółka (forma żeńska) jest przyjaciołu.
Większość dukaizmów tworzy się na podstawie form żeńskich, wymieniając literę „a” na „u”, np.: „zrobiłum”, „poszłuś”, „mogłubyś”.
Dukaizmy są przede wszystkim widoczne w liczbie pojedynczej.
Ewa Kujawa oceniła, że nowy rodzaj gramatyczny stworzony przez Dukaja jest „skonstruowany spójnie (z niewielkimi wyjątkami) i logicznie [i] wpasowuje się dokładnie w wolne miejsce, które zostawia mu polski system fleksyjny”.
Dukaizmy są trudne do przetłumaczenia na niektóre języki, np. angielski, w których nie występuje rodzaj gramatyczny.
Deklinacja ZaimkiPrzymiotnikiNazwy własneMianownikonuładnuSłowińskiDopełniaczjenu / nu / nienuładnuSłowińskienuCelownikjewu / wuładnuSłowińskienuBiernikjenu / nu / nienuładnuSłowińskienuNarzędniknumładnumSłowińskumMiejscowniknumładnumSłowińskumWołacz –ładnuSłowiński
Koniugacja Czas przeszłyCzas przyszły niedokonanyTryb przypuszczający1 os.(z)robiłumbędę robiłu(z)robiłubym2 os.(z)robiłuśbędziesz robiłu(z)robiłubyś3 os.(z)robiłubędzie robiłu(z)robiłuby
Wykorzystanie Przykład użycia dukaizmów w powieści Dukaja: