Josef Strauss (ur. 20 sierpnia 1827 w Wiedniu, zm. 22 lipca 1870 tamże) – austriacki kompozytor, dyrygent, inżynier.
Życiorys Urodził się w Mariahilf w Wiedniu jako szóste dziecko znanego kompozytora Johanna Straussa i Marii Anny z d. Streim. Był bratem Johanna Straussa (syna) i Edwarda Straussa. Po ukończeniu studiów w Cesarsko-Królewskim Instytucie Politechnicznym pracował jako inżynier i projektant – skonstruował m.in. maszynę do sprzątania ulic, której następnie używano w Wiedniu. Był bardzo wszechstronnie utalentowany – oprócz bycia zdolnym inżynierem był także malarzem (pobierał nauki na Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu), poetą, dramaturgiem (autor m.in. dramatu Rober), pianistą-wirtuozem, śpiewakiem oraz kompozytorem.
Kiedy jego brat Johann poważnie zachorował w 1853 roku, początkowo niechętny Josef zgodził się go tymczasowo zastąpić. Jego debiut miał miejsce w sali tanecznej Sperl 23 lipca 1853 roku, kiedy spisał się jako dyrygent (w przeciwieństwie do brata, zwolennika dyrygowania smyczkiem, wolał on używać batuty). Podczas tego zastępstwa, Josef napisał utwór na festiwal, który odbył się na wiedeńskim przedmieściu Hernals (obecnie jest to siedemnasta dzielnica Wiednia) w dniu 29 sierpnia 1853 roku, któremu nadał tytuł Die Ersten und Letzten (Pierwszy i ostatni).