Zanzibar (ang. i suahili Zanzibar, arab. زنجبار) – autonomiczna część Tanzanii (podmiot federacji). Zajmuje powierzchnię 2643 km². Istnieją tu liczne plantacje goździkowca i palmy kokosowej. Stolicą autonomii, a zarazem jej największym portem jest miasto Zanzibar. W skład autonomii wchodzi archipelag Zanzibaru na Oceanie Indyjskim, w którego skład wchodzą 2 większe wyspy, Zanzibar i Pemba oraz kilka mniejszych. Od stałego lądu Zanzibar oddzielony jest Kanałem Zanzibarskim.
Historia W X wieku został skolonizowany przez Arabów i Persów i pełnił rolę arabskiej bazy handlowej w kontaktach z wybrzeżem afrykańskim.
Od roku 1505 Zanzibar należał do Portugalii.
W 1698 Zanzibar stał się częścią sułtanatu Omanu. W 1856 po śmierci sułtana Said ibn-Sultana doszło do wojny o sukcesję pomiędzy jego synami, w wyniku której w kwietniu 1861 utworzono odrębny Sułtanat Zanzibaru.
W 1886 Wielka Brytania przejęła kontrolę nad Zanzibarem, ale formalnie dalej panowali miejscowi sułtanowie. W celu zaspokojenia niemieckich roszczeń do wyspy (Niemcy opanowali w tym czasie Tanganikę) Zjednoczone Królestwo oddało Niemcom w 1890 wyspę Helgoland na Morzu Północnym oraz region Caprivi.
W 1911 roku zniesiono na wyspach niewolnictwo.