w rocznicę utworzenia.
Pierwsze formacje gwardyjskie utworzono rozkazem Ludowego Komisarza Obrony nr 308 z 18 września 1941 roku, dzień ten jest uważany za narodziny radzieckiej gwardii. Jednostki i formacje gwardyjskie razem z tytułem otrzymywały gwardyjski sztandar, a okręty – gwardyjską flagę Marynarki Wojennej.
Jako pierwsze otrzymały ten tytuł: 100, 127, 153 i 161 DP, które zostały przemianowane na 1, 2, 3 i 4 DP gw. Do końca wojny miano jednostek gwardyjskich otrzymało 11 armii ogólnowojskowych i 6 armii pancernych, 129 dywizji piechoty, wszystkie oddziały artylerii rakietowej oraz liczne jednostki innych rodzajów sił zbrojnych.
Dla żołnierzy gwardyjskich oddziałów i formacji dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 21 maja 1942 roku ustanowiono noszoną na piersi odznakę „Gwardia”, a dla marynarzy specjalną tabliczkę. Ten sam dekret wprowadził gwardyjskie stopnie wojskowe – przed rangą wojskową żołnierzy służących w gwardyjskich oddziałach i formacjach dodano na początku słowo „gwardii”, w oddziałach kawalerii – „gwardyjskich wojsk kozackich” (zniesiony w 1943 roku), w marynarce „gwardyjskiej załogi” (wkrótce uproszczona do „gwardyjskiej”).