W 2003 rząd Leszka Millera postanowił połączyć Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej z Ministerstwem Gospodarki. Nowy resort został utworzony na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 7 stycznia 2003 pod nazwą Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej i obsługiwał następujące działy: gospodarka, praca, rozwój regionalny, turystyka i zabezpieczenie społeczne. W 2004 kolejnego przekształcenia dokonał rząd Marka Belki. Rozporządzeniami Rady Ministrów z 2 maja 2004 dotychczasowe Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej podzielono na dwa urzędy: Ministerstwo Gospodarki i Pracy (gospodarka, praca, rozwój regionalny i turystyka) oraz Ministerstwo Polityki Społecznej (zabezpieczenie społeczne).
W 2005 rząd Kazimierza Marcinkiewicza przywrócił Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Zostało ono utworzone zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 31 października 2005 r. poprzez przekształcenie Ministerstwa Polityki Społecznej, do którego włączono część komórek organizacyjnych zlikwidowanego Ministerstwa Gospodarki i Pracy. Odtworzony resort ponownie przejął sprawy obsługi dwóch działów: praca i zabezpieczenie społeczne.