Jednak w nocy z 31 stycznia na 1 lutego Rosjanie przechwycili kluczową depeszę, w której stacjonujący w Pułtusku francuski szef sztabu Louis-Alexandre Berthier wyjaśniał cały plan dowódcy lewego korpusu Jean-Baptiste Bernadotte’owi (późniejszemu królowi Szwecji). To pozwoliło Bennigsenowi zdać sobie sprawę z niebezpieczeństwa, w jakim znalazła się jego armia i rozpocząć przyspieszony odwrót na północny wschód.
Bitwa W międzyczasie Francuzi, nieświadomi odwrotu Rosjan, kontynuowali zamierzony manewr, napierając w kierunku rzeki Łyny swoją przednią strażą, częścią oddziałów III Korpusu Jazdy Rezerwowej marszałka Joachima Murata, wspieranych przez piechotę z IV Korpusu marszałka Jeana de Dieu Soult’a.
Już 2 lutego Soult rozpoczął przygotowania do zdobycia obsadzonej przez Rosjan przeprawy w Barkwedzie (jedyny wówczas ocalały most na Łynie między Olsztynem a Dobrym Miastem), a reszta wojsk francuskich koncentrowała się w Olsztynie i okolicach.
3 lutego wojska napoleońskie zajęły stanowisko na równym terenie naprzeciw Jonkowa, w którym stacjonowała znaczna część wycofującej się armii rosyjskiej Bennigsena. Widząc okazję do decydującej bitwy, Napoleon (który tego dnia w przybył z Warszawy do Olsztyna), nakazał wymarsz na pole bitwy jeszcze czterech korpusów armii.