Charakterystyczne dla krajobrazu najwyższych partii Gór Świętokrzyskich są strome stoki, głęboko wcięte doliny, skałki ostańcowe i gołoborza. Góry Świętokrzyskie porośnięte są lasami jodłowymi (Puszcza Jodłowa) i bukowymi. Na ich terenie utworzono Świętokrzyski Park Narodowy.
Gospodarczym i turystycznym centrum regionu są Kielce. Do ważniejszych ośrodków turystycznych należą Święta Katarzyna, Nowa Słupia i Bieliny (Huta Szklana i Kakonin).
W zachodniej części Gór Świętokrzyskich znajduje się Geopark Świętokrzyski, obszar o wybitnym dziedzictwie geologicznym i kulturowym, który od 2021 roku posiada prestiżowy status Światowego Geoparku UNESCO. Obejmuje 526 km² terenu pięciu gmin, chroniąc m.in. 12 rezerwatów przyrody i promując geoturystykę.
Nazewnictwo „I mnie miłe Gór Świętokrzyskich knieje
Na których wiecznie list się zielenieje,
A z między inszych wyższa pięknym brakiem
Zbawiennym Pańskim uczczona jest znakiem.”
Po raz pierwszy określenie Góry Świętokrzyskie pojawia się w wierszu z 1674 roku wieszcza Wespazjana Kochowskiego (nazwa szczytu Święty Krzyż – Mons S. Crucis, Mons Calvus lub Mons Lysecius używana była już wcześniej – od średniowiecza). Przez następne 200 lat nazwa Góry Świętokrzyskie nie występowała praktycznie w literaturze naukowej i na mapach.