mały|Korzeń żeń-szenia to znany i ceniony surowiec zielarski Adaptogen, ziele adaptacyjne, substancja adaptogenna ( ‘przystosować się’; genos ‘ród’, ‘pochodzenie’) – substancja pochodzenia naturalnego lub surowiec roślinny o korzystnym dla zdrowia nieswoistym działaniu, pomagające w adaptacji organizmu do szeroko pojętego obciążenia stresem, wspomagające utrzymanie homeostazy organizmu i niewykazujące działania modulującego ani skutków ubocznych.

Pojęcie to, z uwagi na zbyt rozległą definicję, niespecyficzne działanie, brak zastosowania w leczeniu chorób oraz niejasny sposób działania (surowców roślinnych lub substancji pochodzenia roślinnego), nie jest akceptowane we współczesnej terminologii farmakologicznej oraz klinicznej.

Większość proponowanych adaptogenów była od wieków stosowana jako surowiec leczniczy w medycynie tradycyjnej m.in. ajurwedzie, tradycyjnej medycynie chińskiej. Zainteresowanie nauki adaptogenami wywodzi się z badań etnofarmakologicznych Władimira Komorowa (1895) i Aresenyeva (1903–1907) prowadzonych na Dalekim Wschodzie. Odkryto wtedy, że jagody cytryńca chińskiego stosowane przez myśliwych ludu Nanai w postaci toniku ograniczać miały pragnienie i głód, redukować astenię (zmęczenie) i poprawiać widzenie o zmroku. Termin adaptogen zaproponował w roku 1947 radziecki toksykolog N.V. Lazarew.