Po wybuchu II wojny światowej zaistniało niebezpieczeństwo zburzenia pomnika przez okupanta niemieckiego we wrześniu 1940. Zamieszkujący tuż obok dr Karol Zaleski swoją interwencją wymógł u Kreishauptmanna Alberta Schaara pozostawienie go i otrzymał obietnicę, iż nie zostanie naruszony. Lekarz zmarł 20 lutego 1941 i dwa miesiące po tym fakcie, rankiem dnia 21 kwietnia 1941 rozpoczęto roboty rozbiórkowe przy pomniku. Wskutek perswazji córki lekarza, Jadwigi Zaleskiej robotnicy odstąpili od pracy. Nazajutrz o świcie podjęto się kontynuacji likwidacji monumentu, lecz uniemożliwiła to ponowna interwencja tejże kobiety. Następnie odprawieni robotnicy powrócili na plac ze Stadtkommisarem Josefem Märklem, który orzekł, że „pomnik drażni Rosjan” i rozkazał jego natychmiastowe zburzenie. Dokonano tego w tym samym dniu przy użyciu dynamitu. Szczątki monumentu wyrzucono nieopodal do fosy przy sanockim zamku (wówczas było tam wysypisko śmieci). W związku z podjętym protestem godzinę po konfrontacji z Niemcami Zaleska została zwolniona ze stanowiska nauczycielki w Szkole Handlowej i musiała czasowo opuścić miasto. Jej młodociany siostrzeniec Julian Hanus został wywieziony do Auschwitz-Birkenau, gdzie zmarł.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Pomnik Tadeusza Kościuszki w Sanoku (1902–1941) · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.