wymaga to jednak odrzucenia jakichkolwiek narzuceń światopoglądowych. Pytania metodologiczne ocierają się o pytania bytowe, czyli o metafizykę. Owa "krytyczna metafizyka" (analiza ontyczna w której filozof niemiecki odchodzi od dogmatycznego neokantyzmu) stanowi ważny, kolejny trzon całej filozofii Hartmanna (poglądy te zostały wyłożone w dziele Grundzüge einer Metaphysik der Erkenntnis). Aby dokonać dobrej analizy rzeczywistości, która niezbędna jest przy czystych badaniach oraz przy myśleniu systematycznym, należy trzymać się fenomenów, których filozofia musi być wiernym opisem. Tego typu "myślenie systematyczne" musi być powiązane ściśle z głębszymi badaniami metafizycznymi; a w konsekwencji prowadzić do stawiania i rozwiązania problemów najbardziej podstawowych. Hartmann przedstawia tezę, że metafizyka jest jedyną podstawą wszelkich badań systematycznych, a nawet większości badań naukowych; np. w psychologii.
Ważny jest również następujący pogląd historiozoficzny: filozofia – podobnie jak inne nauki – ma już stałe osiągnięcia (są to rzeczy ponadhistoryczne). Ciężko je jednak zauważyć, ponieważ dominuje myślenie o zabarwieniu relatywnym;