Urbanistyka Rybnika Początki rozwoju przestrzennego miasta W średniowieczu, być może na przełomie XI i XII wieku, w dolinie Nacyny powstała – związana więzami zależności z grodem w Raciborzu – osada rybacka, która dała początek późniejszemu miastu. Pod koniec XII wieku wrocławski biskup Żyrosław II konsekrował w Rybniku nieistniejący już kościół farny pw. Najświętszej Marii Panny, budowany w latach 1170–1197.
Dawna osada przeistoczyła się w miasto pomiędzy rokiem 1288 a 1308, gdy została lokowana na prawie niemieckim (magdeburskim).
Do 1336 r. Rybnik był pod władaniem śląskich Piastów. W tamtym czasie na terenie obecnego centrum miasta znajdował się średniowieczny zamek piastowski (istniejący do dziś w zmienionej postaci). Na obecnym Placu Wolności mieścił się wówczas plac handlowy spełniający rolę rynku.
W latach 1437–1473 Rybnik znajdował się w wydzielonej części księstwa raciborskiego, stając się jedną z siedzib Mikołaja, a następnie Wacława (książąt raciborskich). W tym czasie dokonano przebudowy rybnickiego zamku, w tym zainstalowano nowy system grzewczy w postaci pieca kaflowego.