Wspólna kultura jest rezultatem kontaktu międzygrupowego, nie zaś definicyjną cechą sposobu zorganizowania grupy etnicznej.

Fredrik Barth był jednym z najbardziej wpływowych teoretyków grup etnicznych. Jego esej „Grupy i granice etniczne” z 1969 roku przyczynił się do rozpowszechnienia terminu w naukach społecznych w latach 80. i 90. XX wieku. Barth poszedł dalej niż Weber kładąc szczególny nacisk na konstruowany charakter etniczności. Według niego jest ona negocjowana i renegocjowana zarówno poprzez wewnętrzną, jak i zewnętrzną identyfikację. W tej koncepcji grupy etniczne nie są  izolatami kulturowymi, tożsamości etniczne są ze sobą powiązane i wzajemnie się kształtują.

Według studia nad etnicznością przez długi czas były zdominowane przez dwie debaty: pomiędzy prymordializmem i instrumentalizmem oraz pomiędzy konstruktywizmem i esencjalizmem.  Według prymordializmu członkowie grupy postrzegają więzi etniczne jako coś danego z zewnątrz, niekiedy nawet przymusowo. Z kolei podejście instrumentalne traktuje etniczność przede wszystkim jako element stworzony ad hoc w wyniku strategii politycznej w celu zrealizowania interesów jednostki takich jak wzrost bogactwa, władza, status społeczny.