Gospodarstwa przykładowe początkowo stanowiły pojedyncze jednostki, natomiast w latach 1934–1939 zaczęły powstawać zespoły złożone z 5–6 najlepszych gospodarstw we wsi. Na czele zespołów stali przodownicy, których gospodarstwa były pod stałą opieką instruktorów organizacji gospodarstw. Pomagali oni rolnikom w projektowaniu urządzenia gospodarstwa oraz zakupie maszyn i narzędzi rolniczych. Ponadto opiniowali wnioski o przyznanie kredytu w kasach spółdzielczych.
W okresie powojennym, w zmienionych warunkach społeczno-politycznych, rola większych obszarowo rolników w rozwoju wsi została osłabiona, zaniechano więc oddziaływania na postęp w rolnictwie za pośrednictwem gospodarstw przykładowych.
Dopiero w 1956 r., po przyjęciu nowej polityki rolnej, wrócono do koncepcji gospodarstw przykładowych, jako miejsca wdrażania i upowszechniania postępu rolniczego. Z czasem ich funkcje przejęły gospodarstwa wdrożeniowe i gospodarstwa specjalistyczne.