Komunizm pierwotny lub ustrój wspólnoty pierwotnej – według filozofów Karola Marksa i Fryderyka Engelsa – pierwotna forma organizacji społeczności ludzkich. W ustroju wspólnoty pierwotnej podstawą stosunków produkcji była wspólna własność środków produkcji. W ostatnim stadium rozwoju ustroju wspólnoty pierwotnej powstała .
Marks i Engels stworzyli tę teorię pod wpływem pionierskich prac antropologa Lewisa Morgana. Prace Morgana uważane są dziś za przestarzałe – nie istnieje obecnie jedna powszechnie akceptowana wizja życia społeczeństw prehistorycznych, jednak idea pierwotnego komunizmu znajduje wielu zwolenników, nie tylko wśród marksistów. Teoria zakłada, że model organizacji społeczeństwa zgodny z celami współczesnych ruchów komunistycznych charakteryzował część (choć nie wszystkie) wczesnych grup ludzkich.
Najważniejszym celem ludzi było wówczas zdobywanie pożywienia. W komunistycznym pierwotnym społeczeństwie pracą zajmowali się wszyscy, którzy byli do niej zdolni, a jej owoce – żywność zdobyta za pomocą polowań i zbieractwa – dostępne były dla całej społeczności. Pojęcie własności prywatnej nie istniało (poza drobiazgami, takimi jak np.