Według konstytucji Islamskiej Republiki Afganistanu prezydent tego państwa i wiceprezydenci, których mianował, musieli być muzułmanami − pozostawia to widoczny ślad komponentu islamskiego − ale nie wymaga się od nich formalnie biegłej znajomości prawa koranicznego. Prezydent posiadał szerokie uprawnienia wykonawcze, powoływał rząd i dowodził armią. Był powoływany w powszechnych wyborach na 5-letnią kadencję, po której mogło dojść do jednej reelekcji. W wyniku wyborów z 2014 r. oraz kontrowersji, które po nich zapanowały, a ustrój Afganistanu został tymczasowo zmodyfikowany − utworzono stanowisko szefa władzy wykonawczej, którego kompetencje są zbliżone do tych, które w innych państwach ma premier.
Przyczyny wybrania republiki islamskiej Wybór republiki islamskiej jako obowiązującej formy (a w zasadzie nazwy) rządów był wynikiem wpływ Zachodu, a także faktu, iż islam w Afganistanie był od początku czynnikiem politycznym − aktywizował społeczeństwo w walce z komunistami i był podstawą ideologii mudżahedinów,.