Wykładnia celowościowa (zwana inaczej: teleologiczną – od greckiego: telos, które oznacza cel – a dawniej także realną) – dąży do nadania interpretowanemu tekstowi prawnemu takiego znaczenia, jakie będzie odpowiadać celowi (sensowi, istocie, „duchowi”) zawartej w tym tekście regulacji prawnejM. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 200..
W nieco innej wersji wykładnia celowościowa nakazuje wybrać spośród wielu możliwych znaczeń interpretowanego tekstowi prawnego takie znaczenie, jakie będzie w najwyższym stopniu odpowiadać celowi, jaki przyświeca temu tekstowi (jakie będzie w najwyższym stopniu ten cel realizować).
Cel regulacji prawnej to najczęściej jej ratio legis (po polsku: „uzasadnienie obowiązywania”). Może on polegać zarówno na chęci osiągnięcia lub utrwalenia danego stanu rzeczy, jak i doprowadzeniu do niezaistnienia lub zaprzestania trwania danego stanu rzeczyM. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 230..
Cel regulacji prawnej może być: „obiektywny” „subiektywny”.
Celem subiektywnym danej regulacji prawnej jest cel, jaki chciał osiągnąć ten, kto tę regulację ustanowił, a więc tzw.