O dyrektywalnym charakterze wypowiedzi nie rozstrzyga wyłącznie jej postać gramatyczna. To samo lub podobnie zbudowane wyrażenie może w zależności od kontekstu i sytuacji komunikacyjnej pełnić funkcję opisową, dyrektywalną, ekspresywną albo inną. Wypowiedzi występujące w praktyce językowej mogą też jednocześnie pełnić kilka funkcji. O zaliczeniu konkretnej wypowiedzi do wypowiedzi dyrektywalnych decyduje wówczas przede wszystkim dominacja funkcji polegającej na oddziaływaniu na postępowanie adresata.
Z tego względu użycie takich wyrażeń jak „powinien”, „musi”, „jest obowiązany” czy zastosowanie trybu rozkazującego samo przez się nie przesądza o dyrektywalnym charakterze wypowiedzi. Zwrot „powinien” może w określonym kontekście służyć także wyrażeniu oceny albo przewidywania, natomiast tryb rozkazujący może służyć nie tylko do wydawania rozkazów, lecz także do formułowania próśb, rad czy zachęt.
Rodzaje wypowiedzi dyrektywalnych
Granice między poszczególnymi rodzajami wypowiedzi dyrektywalnych nie zawsze są ostre, a ich nazwy bywają w języku potocznym i specjalistycznym używane w różnych znaczeniach. Do wypowiedzi tego rodzaju zalicza się m.in.