W ujęciu doktrynalnym zamiar ewentualny zachodzi, gdy z działania sprawcy oraz okoliczności popełnienia czynu jednoznacznie wynika, że sprawca przewidywał możliwość śmierci ofiary i na nią się godził. Przy ocenie zamiaru sprawcy bierze się pod uwagę motywy działania przestępcy, jego osobowość, charakter i tryb życia, a ponadto zachowanie się przed, w trakcie oraz po popełnieniu przestępstwa.
Zabójstwo można popełnić poprzez zaniechanie, gdy na sprawcy ciążył szczególny prawny obowiązek ochrony życia ludzkiego i świadomie (bez udziału czynnika zewnętrznego) uchylił się od tego obowiązku. Oprócz tego wyjątku zabójstwo w typie podstawowym jest przestępstwem ogólnosprawczym, czyli sprawcą może być każdy człowiek zdolny do ponoszenia odpowiedzialności karnej.
Kontrowersje budzi kwestia momentu wyznaczającego początek ochrony życia ludzkiego. Istnieje pięć znaczących koncepcji, według których płód staje się człowiekiem w momencie powstania zygoty (zapłodienia), rozpoczęcia pierwszych czynności oddechowych, gdy oddziela się od ciała matki (kryterium przestrzenne), z momentem rozpoczęcia porodu lub gdy płód osiągnie zdolność do samodzielnego życia poza organizmem matki. Przyjęcie któregokolwiek z wymienionych kryteriów to kwestia umowna, często uzależniona od religii lub światopoglądu.