Józef Tretiak, ps. „Józef Trywdar”, „Trzeciak” (ur. 28 września 1841 w Biskupicach MałychObecnie wieś wchodzi w skład Nowowołyńska (zob.: Сайт міста Нововолинська). Według innych danych ., zm. 18 marca 1923 w Krakowie) – polski historyk literatury, krytyk literacki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.
Życiorys Pochodził z drobnej szlachty na Wołyniu. Uczęszczał do gimnazjum w Równem. Od 1858 studiował na wydziale historyczno-filologicznym uniwersytetu w Kijowie. Brał aktywny udział w powstaniu styczniowym, pełniąc funkcję zastępcy komisarza województwa kijowskiego i naczelnika Kijowa. Z powodu represji carskich w 1865 udał się na emigrację. Przebywając we Włoszech, a potem w Szwajcarii, studiował filologię na uniwersytecie w Zurychu, a w roku 1866/67 w Paryżu na Sorbonie i w College France. Od 1867 przebywał we Lwowie. Pracował jako nauczyciel języka polskiego w miejscowym II Gimnazjum, stał na czele Związku Literackiego we Lwowie. W 1885 obronił doktorat z filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim;