Taką grą optyczną była praca „Kapelusz” (Muzeum Sztuki w Łodzi, 1976 r.) i projekcja „Gałązka” zrealizowana jako jego udział w wystawie: Presences Polonaises, Paryż, Centrum Pompidou, 1983 r. Tu projekcje niosły tylko przedmioty: wirujący kapelusz opatrzony frędzlami albo jedynie sucha gałązka. W ten sposób rzutowanie odnosiło się tylko do „czystej” wiązki światła, ale w przypadku wirującego kapelusza stwarzało obraz „wirtualny”, czyli nieistniejący, ale sugerujący coś rzeczywistego. W „Kapeluszu” tym zderzeniem rzeczywistości i optyki był mianowicie świetlisty wirujący krąg uderzającego blaskuUrszula Czartoryska, „Ireneusz Pierzgalski i jego przekorne zwalczanie czasu za cenę fikcji”, katalog wystawy Państwowej Galerii Sztuki w Łodzi, 1995..

Powrót do malarstwa (1980–1990) thumb|Ireneusz Pierzgalski, Obraz z cyklu inspirowanego Księgą przemian II W latach 1980–1990 artysta powrócił do malarstwa, rozwijając abstrakcję inspirowaną heksagramami „I Ching” (prace olejne, akwarele, rysunki).