Powstanie moskiewskie, w historiografii rosyjskiej także powstanie grudniowePor. np. A. Pankratowa, Pierwsza rewolucja rosyjska 1905-1907 r., Książka i Wiedza, Warszawa 1952, s. 196, 222. (ros. Декабрьское восстание, Diekabrskoje wosstanije) – zbrojne wystąpienie moskiewskich robotników przeciwko władzy carskiej. Do walki wezwała moskiewska Rada Delegatów Robotniczych, w której decydującą rolę odgrywali przedstawiciele bolszewików. Centrum powstania stanowiła robotnicza dzielnica . Powstanie wybuchło i trwało dziesięć dni. Ostatecznie zostało stłumione przez wojsko. Michaił Heller nazywa powstanie moskiewskie punktem kulminacyjnym rewolucji 1905–1907 r.Michał Heller: Historia Imperium Rosyjskiego, Warszawa 2009, s. 691.

Tło wydarzeń W styczniu 1905 r. krwawa niedziela w Petersburgu stała się początkiem ruchu rewolucyjnego, który ogarniał kolejne regiony Imperium Rosyjskiego. Strajki robotnicze, protesty chłopskie oraz wystąpienia, podczas których formułowano postulaty narodowe, miały miejsce od guberni bałtyckich, Finlandii i Królestwa Polskiego, poprzez ziemie ukraińskie, centralną Rosję po Zakaukazie, Syberię i Azję Środkową. W październiku 1905 r. w całej Rosji wybuchł strajk powszechnyMichał Heller, Historia Imperium Rosyjskiego, Warszawa 2009, s. 689–690., do którego przystąpiło łącznie ok.