Pustelnik rzeczny (Phaethornis aethopygus) – gatunek małego ptaka z podrodziny pustelników (Phaethornithinae) w obrębie rodziny kolibrowatych (Trochilidae). Występuje endemicznie pomiędzy dwiema rzekami: Tapajós i Rio Xingu w północno-środkowej Brazylii. Siedlisko, w jakim ten kolibrowaty żyje, to lasy deszczowe typu terra firme. Opisany w 1950 roku, był synonimizowany z innymi pustelnikami (Phaethornis), dopiero niedawno nadano mu rangę gatunku. Najprawdopodobniej odżywia się nektarem, a suplementuje dietę bezkręgowcami. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje obecnie tego ptaka za gatunek narażony (VU), wcześniej za bliskiego zagrożenia (NT).
Taksonomia Gatunek ten opisał John Todd Zimmer w 1950 roku jako Phaethornis longuemareus aethopyga. Autor założył, że opisany przez niego ptak to jeden z podgatunków pustelnika rdzawego (Phaethornis longuemareus). Jako miejsce typowe odłowu holotypu zostało wskazane Caxiricatuba na prawym brzegu rzeki Tapajós w Brazylii. Przez wiele następnych lat pustelnik rzeczny był postrzegany raczej jako hybryda dwóch gatunków: pustelnika ciemnogardłego (Phaethornis rupurumii; podgatunek amazonicus) oraz pustelnika rdzawobrzuchego (Phaethornis ruber;