Opis Podobnie jak w innych okolicznych miasteczkach, po 22 czerwca 1941 roku w mieście zorganizowano lokalną polską milicję. Jej organizatorem był uwolniony z sowieckiego więzienia Władysław Włodkowski. Był on więziony i torturowany przez Sowietów po dekonspiracji bazy partyzanckiej w Kobielnie. Do pierwszych gwałtów i morderstw wobec Żydów dochodziło już w pierwszych dniach po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej. Relacje mówią o aktywnym udziale w tych zbrodniach Włodkowskiego, a także chłopów ze wsi Czerwone i Zabiele. Jednak wielki pogrom miał miejsce 5 lipca 1941 roku. Poprzedniego dnia Kolno wizytowali Hermann Göring i mianowany wkrótce po tych wydarzeniach gauleiterem Prus Wschodnich Erich Koch. Jaki był cel tej wizyty i jak przebiegała nie wiadomo. Jednak następnego dnia 5 lipca w Szabat miał miejsce zorganizowany przez Niemców pogrom. Niemcy przy współudziale polskiej milicji wygnali z domów całą żydowską ludność miasteczka i zgromadzili ją przy pomniku Lenina. Kazali zebranym rozbić pomnik i wywieźć gruzy na cmentarz. Po wyjściu z cmentarza Żydzi byli bici przez Polaków. Tego dnia w Kolnie zabito około 30 Żydów. Wiele Żydówek zostało zgwałconych. Kazano im także biegać nago po ulicy. Dziesięć dni później ponownie kazano wszystkim żydowskim mężczyznom od 16 roku życia zebrać się na rynku.