mały|Apotecjum Lophodermium pinastri mały|Apotecja Lophodermium arundinaceum Lophodermium Chevall. (osutka) – rodzaj grzybów z rodziny łuszczeńcowatych (Rhytismataceae). Osutka to także nazwa wywołanej przez grzyby niedoskonałe i workowce grupy grzybowych chorób roślin.
Charakterystyka Do rodzaju Lophodermium należy około 150 gatunków żyjących przeważnie na drzewach i krzewach iglastych, rzadziej innych roślinach. Liczne gatunki to grzyby saprotroficzne, ale niektóre wywołują choroby zwane osutkami. Ich najliczniejsza grupa żyje na sosnach, wywołując grzybowe choroby roślin o nazwie osutki sosny. Pasożytami są ich formy bezpłciowe (anamorfy), wytwarzające pyknidia lub pyknotyria, formy płciowe (teleomorfy) są zazwyczaj saprotrofami wytwarzającymi owocniki typu apotecjum. Apotecja powstają pojedynczo, mają elipsoidalny kształt i wydłużoną szparkę o różnych odcieniach szarości lub brązu. Szparka ta może się otwierać lub zamykać, w zależności od wilgotności środowiska.
L. piceae powoduje chorobę o nazwie niżowa osutka świerka, L. pinastri, L. seditiosum, L. conigenum, L. pini-excelsae, L.