Drukowany fragment ósmego rozdziału odpowiada, z pominięciem nielicznych odstępstw, pierwopisowi powieści, natomiast fragment opublikowany Miesięczniku Literackim, wersji książkowej. We wszystkich wersjach zamysł i podstawowy kształt tekstu nie uległ zmianie. Zmiany dotyczyły głównie wyrażeń i zwrotów, warstwy stylistycznej utworu.
Treść mały|Tadeusz Breza, autor powieści Centralnym motywem powieści jest paradoks uczuć, co w pewnym, bardziej stonowanym, sensie kontynuuje tematykę debiutanckiego Adama Grywałda. O ile w debiucie męska przyjaźń mutowała w uczucie homoseksualne, o tyle w Zawiści przechodzi w nienawiść. W dziele ma miejsce wszechstronna analiza uczucia zawiści we wszelkich jej aspektach: genezie, rozwoju, przejawach oraz cechach charakterystycznych. Autor proponuje praktycznie naukowy opis psychopatologii tego uczucia.
Głównym bohaterem jest narrator, który po podjęciu pracy u Malborga wchodzi w nowe dla siebie, nieznane i obce środowisko mieszczańsko-ziemiańskie. Są to rodziny Waldemara Malborga (wraz z córkami, Heleną i Ireną) oraz Szymona Sołtyka z matką. Autor opisuje egzotykę środowiskową tych sfer, bez szerszego kontekstu ekonomicznego, czy społecznego.