Wykonywanie zadań przez Instytut Instytut wykonywał swoje zadania przez: inicjowanie, organizowanie i prowadzenie we własnym zakresie prac naukowo-badawczych, rozwojowych oraz wdrożeń głównie o charakterze interdyscyplinarnym, z udziałem pedagogów, psychologów, socjologów, ekonomistów, politologów i przedstawicieli innych dyscyplin naukowych, współpracę z jednostkami zaplecza naukowo-badawczego resortów, które zajmują się sprawami młodzieży, organizacjami młodzieżowymi i społeczno-zawodowymi oraz innymi instytucjami naukowymi w kraju i za granicą o zbliżonym zakresie działania, gromadzenie i opracowywanie informacji i dokumentacji związanej z działalnością Instytutu oraz badaniami naukowymi dotyczącymi problemów młodzieży, prowadzonymi w kraju i za granicą, opracowywanie analiz i raportów zgodnie z zakresem tematycznym ustalonym przez Komitet Rady Ministrów do Spraw Młodzieży i Ministra, organizowanie sesji i konferencji naukowych, uczestnictwo w naradach oraz zjazdach krajowych i zagranicznych o tematyce wiążącej się z działalnością Instytutu, publikowanie i upowszechnianie wyników prac naukowo-badawczych.