Zagrożenie śmiercią powoduje degradację formy współżycia zbiorowości, ale na ich miejsce pojawiają się nowe, zastępcze formy i rytuały. W nich przejawia się „nieheroiczny heroizm” zwykłych mieszkańców Warszawy. Bardzo wyraźny jest tu instynkt przetrwania. W utworze uderza fakt śmierci ludzi, grzebanych gdziekolwiek.
Pisarz posługuje się formami języka mówionego: słownictwo jest proste, niedbałe, w którym widoczne jest nadużywanie zaimków, powtórzeń, wtrąceń: że tak powiem, myślę. Nadaje książce charakter „antyliteracki” (stawia ją poza literaturą i jej kanonami), chcąc pisać tylko prawdę bez mitologizowania i metaforyzacji. Sam Białoszewski tak określa cel swojej książki: Chciałem, żeby wszyscy się dowiedzieli, że nie wszyscy strzelali, chciałem napisać o powszechności powstania.
Pamiętnik stał się przedmiotem dyskusji prasowej, w której postawie autora przeciwstawiano wizję heroizmu i poświęcenia. Narracja Białoszewskiego spotkała się również z atakiem niektórych środowisk kombatanckich. Z kolei niektórzy krytycy chwalili go m.in. za niezależność wobec schematów martyrologicznych.