pochodzą wzmianki o kolegiackiej szkole.
Dopiero co lokowane i urządzone miasto doznało pierwszej poważnej dziejowej katastrofy 28 lipca 1331 r., za sprawą jednego z zagonów krzyżackich, który splądrował i spalił miasto, także: . thumb|left|Uchwała sejmiku województw poznańskiego i kaliskiego w Środzie Wielkopolskiej zatwierdzająca wybór Zygmunta III na króla, 1587 r. Położona centralnie w obszarze dawnych województw kaliskiego i poznańskiego Środa od 1419 r. aż do rozbiorów była stałym miejscem sejmików ziemskich dla tych województw, a pierwszy odnotowany w annałach sejmik w Środzie odbył się w 1378 r., także: Położenie miasta zapewniało każdemu szlachcicowi równe szanse w dotarciu na zjazd. Po unii lubelskiej sejmik w Środzie był jednym z około siedemdziesięciu partykularnych sejmików szlacheckich I Rzeczypospolitej, spośród których właściwie tylko średzki i krakowski dysponowały realną siłą polityczną i prestiżem. W sejmikach mógł brać udział każdy szlachcic, a przedmiotem obrad były sprawy żywotnie interesujące stan szlachecki, a więc de facto sprawy państwa. Miejscem obrad było wnętrze i teren przykościelny kolegiaty. Na sejmiku przedsejmowym w 1534 zostały uchwalone najstarsze znane instrukcje poselskie w języku polskim.