W skład dystrybucji Rails wchodzi też konsolowy program rails, który generuje drzewo katalogów nowego projektu.
Serwer Działanie aplikacji napisanej z użyciem Rails oparte jest na odpowiednim serwerze aplikacji. Dawniej domyślnym serwerem był , obecnie railsy instalują . Raz uruchomiony serwer przypisuje nadchodzące żądania (requests) odpowiednim kontrolerom i na podstawie ich działania zwraca do klienta odpowiedź (response).
Serwer Rails może działać samodzielnie (nie jest to efektywne, więc bardzo rzadko stosowane), jednak najczęściej podłącza się do niego serwer HTTP jak Apache, Phusion Passenger czy Nginx. Zewnętrzny serwer równoważy wtedy obciążenie wszystkich serwerów aplikacji, serwuje pliki statyczne (css, js itd.), zabezpiecza przed atakami DDoS.
Sposób działania Rails oparte jest na architekturze MVC, tzn. klient po wyświetleniu widoku (w tym przypadku wygenerowanej strony HTML), wysyła do aplikacji żądanie (klikając w odpowiedni link na stronie lub wypełniając formularz). Żądanie jest przyjmowane przez kontroler, który generuje odpowiedź w formie widoku wysyłanego do klienta (najczęściej kontroler w celu wygenerowania odpowiedzi pobiera dane z modelu, który w Rails implementowany jest jako relacyjna baza danych).