mały|Pierwsza strona aktu zawiązania konfederacji mały|Zamek w Łańcucie – stan współczesny Konfederacja łańcucka – stanowa konfederacja szlachecko-wojskowa zawiązana w styczniu 1656 roku w Łańcucie w obecności króla Jana II Kazimierza przez reprezentantów senatu Rzeczypospolitej, najwyższych dostojników oraz wyższych dowódców armii koronnej w celu kontynuowania walki z najazdem szwedzkim.
Geneza Król Jan II Kazimierz powrócił z wygnania na Śląsku Opolskim do Rzeczypospolitej w wyniku nasilenia się końcem 1655 roku oporu wobec szwedzkich najeźdźców. Około połowy stycznia 1656 roku przez zamek w Lubowli i Krosno władca dotarł do bastionowej fortecy w Łańcucie należącej do marszałka wielkiego koronnego Jerzego Sebastiana Lubomirskiego. Magnat ten dochował wierności prawowitemu monarsze i stał się wkrótce obok Stefana Czarnieckiego symbolem oporu przeciw najazdowi szwedzkiemu. W Łańcucie przeprowadzono szereg narad Rady Senatu, podjęto postanowienia dotyczące prowadzenia działań wojennych, wystawiono wiele listów przypowiednich oraz uniwersałów wzywających szlachtę do walki. Około 20 stycznia 1656 roku zawiązano w tym mieście konfederację generalną.