Po transformacji systemowej i upadku Huty Zabrze większość mieszkań zmieniła swój status, a osiedle z braku nakładów finansowych stało się zaniedbane, uległo degradacji i jest postrzegane jako nieatrakcyjne miejsce do zamieszkania, jednak zachowało swój oryginalny układ przestrzenny.
Historyczny został wpisany 2 sierpnia 2012 roku do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego. Zandka jako dzielnica Zabrza została ustanowiona 17 września 2012 roku poprzez wydzielenie z obszaru dzielnicy Centrum Północ. Zandka liczy niemal 2,5 tys. mieszkańców (stan na 2012 rok), z czego 12% było bezrobotnych (stan na 2012 rok).
Architektura Obiekty historyczne: zabudowania gazowni (najstarsze budynki pochodzą z lat 70. XIX wieku) zabytkowy cmentarz żydowski założony w 1817 roku (najstarsze nagrobki pochodzą z 1873 roku) cmentarz ewangelicki (jeden z najstarszych nagrobków pochodzi z 1889 roku) Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana Brzechwy z 1901 roku dawne przedszkole (ul. Pawła Stalmacha / Cmentarna), obecnie siedziba Straży Miejskiej z 1912 roku zabytkowy przy ul. Pawła Stalmacha (z 1912 roku), Krakusa (z lat 1909–1916), Antoniego Lazara i ks. Antoniego Tomeczka stalowy dom z 1927 roku przy ul.