Proch – powieść Juliusza Kadena-Bandrowskiego wydana w 1913 w Krakowie. Była trzecią wydaną książką autora.
Utwór o luźnej i epizodycznej konstrukcji traktuje o niezrozumieniu, zderzeniu poglądów i konfrontacji dwóch pokoleń: ojców i synów poszukujących swojej drogi po zdarzeniach rewolucji 1905 roku. Autor wskazuje na stagnację i niemoc środowisk inteligenckich Warszawy i Krakowa, a także pragnienie zmian, których chciałoby dokonać młodsze pokolenie, naznaczone młodopolską impotencją w działaniu i tęsknotą za jakimkolwiek czynem. W drugim wątku autor przedstawia środowisko polskiej młodzieży studenckiej w Belgii, co prowadzi do wątków autobiograficznych. Portretuje tutaj istotne dla tej społeczności postacie (zwłaszcza ze Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej im. Lelewela), uciekając się do przesady i karykatury, co wywołało krytykę i protesty części odbiorców, rozpoznających własne alter ego. Jest to środowisko społeczne i patriotyczne, które przygotowywało się do wejścia na polską scenę publiczną, wraz ze swoimi pomysłami zmian i reform. Nacechowana symboliką (jako przygotowanie do czynu zbrojnego) jest szczególnie scena ćwiczeń wojskowych polskich oddziałów strzeleckich w LiègeMarek Klecel, Służyć piórem. Juliusz Kaden-Bandrowski (1885-1944), w: Biuletyn IPN, nr 11/2020, s.