Obywatel Gustaw Courbet – pamflet Cypriana Kamila Norwida na temat tendencyjności krytyki i bezrefleksyjności części artystów z 1872.
O pamflecie Przedmiotem ataku Norwida w Obywatelu Gustawie Courbecie stały się dwa zjawiska we współczesnym mu życiu artystycznymː tendencyjność niektórych krytyków, interpretujących dzieła sztuki zgodnie z własnymi przekonaniami oraz bezrefleksyjność części artystów, przyjmujących bezkrytycznie takie interpretacje i modelujących według nich swą twórczość. Przedstawicielem takiej krytyki stał się w szkicu Norwida Pierre Joseph Prudhon jako przyjaciel i apologeta Courbeta i jako autor słynnego Du principe de l'art et de sa destination sociale, poświęconego w znacznej części temu malarzowi. Norwid znał poglądy polityczne Proudhona, którego słynnej dewizieː własność to kradzież przeciwstawił własnąː nie ma mienia bez sumienia.
Jeśli chodzi o Courbeta Norwid wysoko oceniał jego mistrzostwo techniczne, był jednak przeciwny jego poglądom polityczno-społecznym, antyreligijnej postawie, a zwłaszcza jego programowi estetycznemu, który uważał za niewolnicze odwzorowanie poglądów jego krytyków i protektorów zarazemː Champfleury'ego i Proudhona.