Wraz z archeologiem Fiodorem Sołncewem, latem 1836 roku malarz odwiedził Psków i zbadał ruiny murów twierdzy, w której toczyła się zacięta bitwa, próbował zrozumieć XVI-wieczne zwyczaje społeczeństwa rosyjskiego, studiował artefakty archeologiczne, rosyjskie stroje i amunicję wojskową: broń, hełmy, miecze i zbroje.

Unikając krwawej sceny batalistycznej, artysta skupił się na oddaniu patriotycznego ducha rosyjskiego wojownika i chłopa, który po raz pierwszy w malarstwie rosyjskim nabrał cech świadomego i nieustraszonego bohatera wydarzenia historycznego. Po prawej stronie obrazu ukazani są Polacy, którzy przedarli się przez wyłom w kamiennych fortyfikacjach miasta. Lewa strona płótna poświęcona jest wyczynowi bohaterskich kobiet pskowskich, wspierających ich dzielnych synów i mężów w bitwie oraz partyzantów pskowskich, którzy mężnie walczą z wrogiem. Artysta najwięcej uwagi poświęcił przedstawicielom duchowieństwa i uczestnikom pochodu, którzy w celu podniesienia morale obrońców Pskowa w kluczowych momentach bitwy zbliżali się do wyłomu twierdzy z chorągwiami i lokalnymi kapliczkami: ikoną Matki Bożej i relikwiami księcia nowogrodzkiego Gabriela.