Do Spartakusa (o pracy) – rozważania Cypriana Kamila Norwida z 1866 roku o pracy.

O utworze Rozważania o pracy stanowią uzupełnienie programowego wiersza Norwida Praca, opublikowanego w styczniu 1865 w krakowskim Czasie. Utwór powstał najwcześniej w lipcu 1866, 7 lipca 1866 połączono bowiem Europę z Ameryką pierwszym kablem podmorskim, o czym Norwid wspomina w swoim tekście. Utwór został opublikowany przez Władysława Turczyńskiego w Tęczy w 1930.

Treść W czasach, gdy człowiek połączył kablem dwie części świata, a wszystkie stolice kontynentu związał żelaznymi sztabami, wciąż jeszcze napotyka się na pańszczyźniane pojęcie pracy. Pojęcie takie jest niecałkowite i bez celu. Praca bowiem odnosi się swą dzielnością i obfitością do wolności. Im więcej jest wolności, tym więcej pracy. W Turcji czy na Ukrainie, gdzie pan ma wiele sług, słudzy budzą się do pracy niechętnie. W Ameryce wystarczy jeden sługa, który pracuje energicznie, bo wie, że jego kontrakt niedługo się skończy i może wtedy zostać czym chce, nawet prezydentem republiki. Są to herosi pracy, jak Saul i Dawid, którzy po namaszczeniu na króla, dalej paśli bydło.