mały|Grób Ireny Odrzywołek na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie Irena Odrzywołek (ur. 20 grudnia 1925 w Byczynie, zm. 17 grudnia 1946 w Katowicach) – strażniczka więzienna, współpracująca ze Zgrupowaniem Partyzanckim „Błyskawica” mjr. Józefa Kurasia przy rozbiciu więzienia św. Michała w Krakowie, zamordowana przez władze komunistyczne.
Życiorys W czasie II wojny światowej Irena Odrzywołek pracowała m.in. w rodzinnym tartaku. W 1945 r. podjęła pracę w więzieniu św. Michała w Krakowie, gdzie była kierowniczką pralni. Rok później nawiązała kontakt z więzionym tu ppor. Bolesławem Pronobisem „Ikarem”, b. żołnierzem AK i dowódcą oddziału NSZ „Huragan”. W sierpniu 1946 r. przemyciła do więzienia pistolety i granaty, które przekazała uwięzionym członkom podziemia antykomunistycznego. Broń ta odegrała kluczową rolę w dniu 18 sierpnia 1946 r., kiedy to uzbrojeni więźniowie we współpracy z 6 kompanią Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” Józefa Kurasia „Ognia" opanowali większość cel i uwolnili 62 osoby. Po tej akcji Irena Odrzywołek ukrywała się, prowadząc nadal działalność konspiracyjną. W listopadzie 1946 r. została aresztowana w Gliwicach. 3 grudnia 1946 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach skazał ją na karę śmierci. Wyrok wykonano kilkanaście dni później, tuż przed 21. rocznicą jej urodzin.