Z synów Jakuba Michał okazuje się odszczepieńcem, który świadomie rezygnuje z udziału w zbiorowym losie. Jest to wydaje się ostatni moment, kiedy taka decyzja była możliwa. Jego brat Seweryn mimo słabego wzroku i przekroczenia wieku poborowego, pod wpływem opinii sąsiedzkiej bierze udział w wyprawie Napoleona na Moskwę. W czasie dramatycznego odwrotu Wielkiej Armii, by ocalić życie zjada swą zgangrenowaną, amputowaną nogę. Zabierscy z przełomu XVIII i XIX wieku przeżywają śmierć dawnego świata i śmierć swego dawnego ja. Zerwanie ciągłości życia łączy się z doświadczeniem granic człowieczeństwa. Jakub, konfederat barski, Seweryn, uczestnik wyprawy 1812 i Michał, członek mistycznej sekty religijnej, doświadczają nagości istnienia. Listy kolejnych członków rodziny nie niosą już tego ciężaru intelektualnego. Są często skłamane, kabotyńskie, mistyfikują rzeczywiste biografie bohaterów i blagą maskują zbyt pospolitą prawdę o życiu.